Кога ќе кажеме „очила за сонце“, најчесто замислуваме плажа, високи температури и летен одмор. Штом ќе дојдат студените денови, многумина ги оставаат очилата во футрола и мислат дека до следната пролет нема да им бидат потребни.
Но сонцето не исчезнува кога ќе паднат температурите. УВ-зрачењето е присутно во текот на целата година — иако не го чувствуваме како топлина. Затоа, очилата за сонце не се само летен моден додаток. Тие се важен дел од секојдневната заштита на очите, особено во зима, при возење и на планина.
Мит: „Во зима сонцето не е доволно силно“
Ова е една од најчестите заблуди. Температурата нема директна врска со УВ-зрачењето. Студен ден може да биде многу сончев, а и во облачно време дел од УВ-зраците стигнуваат до очите.
Она што го чувствуваме како топлина главно е поврзано со инфрацрвеното зрачење. Ултравиолетовите зраци, од друга страна, се невидливи и не мора да ги чувствувате за да бидете изложени на нив.
Токму затоа не треба да се водите само според тоа дали надвор е топло или ладно. Ако светлината ви пречи, се мрштите, чувствувате отсјај или сонцето ви е директно пред очи — тоа е добар сигнал дека ви е потребна заштита.
Снегот е како големо огледало
На планина, очите се изложени на многу повеќе светлина отколку што изгледа на прв поглед. Снегот силно ја рефлектира сончевата светлина и може да врати голем дел од УВ-зраците кон очите. Така, не сте изложени само на светлината што доаѓа директно од сонцето, туку и на светлината што се одбива од снежната површина.
Ова е причината зошто скијачите, сноубордерите, планинарите и сите што престојуваат на снег треба сериозно да ја сфатат заштитата на очите. Силната УВ-изложеност на снег може да доведе до фотокератитис, состојба позната и како „снежно слепило“ — болно, но најчесто привремено воспаление на површината на окото.
Симптомите може да се појават неколку часа по изложувањето и вклучуваат:
-
силна чувствителност на светлина;
-
болка или печење во очите;
-
чувство како да има песок во очите;
-
солзење и црвенило;
-
заматен вид;
-
тешкотии при отворање на очите.
Ако почувствувате вакви симптоми по престој на снег или планина, не ги игнорирајте. Заштитете ги очите од светлина и побарајте совет од офталмолог.
Зимското сонце е особено непријатно за возачите
Во зима сонцето се движи пониско на хоризонтот. Токму затоа, во утринските и попладневните часови, може да биде директно во видното поле додека возите.
Комбинацијата од ниско сонце, влажен коловоз, барички, снег, мраз и светли површини создава отсјај што може да биде навистина опасен. За момент, погледот се заморува, контрастот се намалува, а видливоста на пешаци, сообраќајни знаци или нерамнини на патот може да биде полоша.
За возење, особено практичен избор се поларизираните очила за сонце. Тие не се само потемни очила. Поларизираните леќи се дизајнирани да го намалат непријатниот отсјај што се создава кога светлината се одбива од рамни површини како асфалт, вода, снег или стакло.
Тоа може да значи:
-
помалку напрегање на очите;
-
појасен и поудобен поглед;
-
подобар контраст;
-
помалку мрштење;
-
поголем визуелен комфор при возење.
Важно: поларизацијата помага против отсјај, но не е замена за UV-заштита. Идеалниот избор е модел што има и соодветна UV-заштита и поларизирани леќи.
Студениот ветер не им годи на очите
Зимата не носи само сонце и отсјај. Студениот воздух и ветерот можат да го забрзаат испарувањето на солзниот филм — природниот заштитен слој на окото.
Тогаш се јавуваат сувост, печење, црвенило, солзење или чувство дека имате прашина во очите. Парадоксално, сувите очи понекогаш и солзат повеќе од вообичаено, бидејќи телото се обидува да ја надомести иритацијата.
Очилата за сонце можат да послужат и како физичка бариера против ветерот, студот и ситните честички во воздухот. За престој на отворено, прошетки, возење велосипед или планинарење, моделите што подобро го покриваат пределот околу очите можат да бидат особено корисни.
Темните стакла не се секогаш гаранција за заштита
Една важна работа што често се заборава: многу темни стакла не значат автоматски и добра UV-заштита.
Темните леќи ја намалуваат количината на видлива светлина, но ако немаат соодветен UV-филтер, тие може да не ги блокираат штетните УВ-зраци. Поради потемното стакло, зеницата може да се рашири, па окото да прими уште повеќе УВ-зрачење ако заштитата не е квалитетна.
При избор на очила за сонце, прашајте за:
-
100% UVA и UVB заштита или ознака
UV400; -
квалитет на леќите и проверена UV-заштита;
-
добра покриеност на очите;
-
удобност и стабилност на рамката;
-
поларизација, ако често возите, сте покрај вода или престојувате на снег.
Какви очила се најдобри за зима?
Не постои еден модел кој е идеален за сите. Најдобриот избор зависи од тоа како ги користите очилата.
За град и секојдневно движење
Изберете удобен модел со проверена UV-заштита. Рамката треба добро да стои и да не ве притиска, бидејќи очилата ќе ги носите почесто отколку што очекувате.
За возење
Поларизираните очила можат да бидат одличен избор поради намалувањето на отсјајот од патот и влажните површини. Одберете леќи што не се премногу темни за променливи зимски услови.
За планина, скијање и сноуборд
Потребна ви е посериозна заштита од светлина, ветер и снег. Во зависност од активноста, тоа може да значи квалитетни очила со добра покриеност или ски-маска со соодветни филтри.
За луѓе со диоптрија
Денес постојат повеќе практични решенија: диоптриски сончеви очила, фотохроматски стакла или комбинации приспособени на индивидуалните потреби. Најдобро е да се консултирате со оптичар за решение што одговара на вашата диоптрија и начин на живот.
Како да ги чувате очилата во зима?
Зимските услови можат да бидат непријатни и за стаклата. Влага, прашина, сол од патиштата и нагли промени на температурата бараат малку повеќе внимание.
Неколку практични совети:
-
чувајте ги очилата во тврда футрола кога не ги носите;
-
не ги оставајте на таблата во автомобилот;
-
не ги бришете суви кога имаат прашина или ситни честички;
-
прво исплакнете ги со млака вода, па избришете ги со чиста микрофибер крпа;
-
избегнувајте хартиени салфетки, маици и агресивни средства за чистење;
-
ако стаклата често ви се замаглуваат, прашајте во оптика за соодветни средства против замаглување.
Здравјето на очите нема сезона
Зимата можеби не изгледа како период во кој ви требаат очила за сонце, но токму тогаш често се среќаваме со ниско сонце, силен отсјај, снег, ветер и сув воздух.
Не ги оставајте очилата за сонце во фиока до лето. Носете ги кога возите, кога шетате во сончев ден, кога сте на планина или кога светлината ви создава непријатност. Со правилен избор, ќе имате поудобен поглед, помалку напрегање и подобра заштита во секоја сезона.
*Овој текст е информативен и не е замена за офталмолошки преглед, дијагноза или индивидуален медицински совет.